
Aitziber Etxezarreta Etxarri. Doctora en Economía. Profesora de Macroeconomía en la Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU) y miembro del instituto de Derecho Cooperativo y Economía Social GEZKI. Directora de GEZKI (2022-). Su línea de investigación principal es la Vivienda, y en particular las Cooperativas de Vivienda. Autora de diversas publicaciones y ponencias sobre la materia. Otras líneas de investigación: Políticas de Vivienda, Desahucios, Igualdad de género.
Kooperatibak oso eragile estrategikotzat hartzen dira hazkunde ekonomiko adimentsua, jasangarria eta inklusiboa bultzatzeko, bai eta tokiko garapena indartzeko ere, bereziki azpimarratuz erresistentzia-gaitasuna dutela krisi-testuinguruetan, hala nola 2008koa edo 2020ko pandemiatik eratorritakoa, non ohiko enpresek baino egonkortasun handiagoa erakutsi baitzuten enplegu egonkorra sortzean, desberdintasunak murriztean eta gizarte-kohesioa indartzean. Ekarpen garrantzitsuenen artean daude kalitatezko enplegua sortzea, ondasunak eta zerbitzuak hornitzea, erresilientzia ekonomikoa hobetzea eta zeregin integratzailea, bereziki eragin positiboa baitute kolektibo kalteberetan, hala nola emakume langileetan, atzeraldi-aldietan eragin handiagoa izaten baitute. Testuinguru horretan, proiektuaren helburua da aztertzea eta neurtzea nola eragiten duen kooperatibismoaren garapenak emakumeen enpleguaren erresilientzian, eta, bereziki, Euskal Autonomia Erkidegoan zentratzea, ondorio positibo horiek azaltzen dituzten faktoreak identifikatzeko aukera ematen duten datu agregatuen azterketatik abiatuta.
Dokumentuak Espainiako zahartzaroko genero-desberdintasun ekonomikoak aztertzen ditu, eta agerian uzten du adineko emakumeek ahultasun handiagoa dutela lan-ibilbide prekarioagoak dituztelako, zaintza-etenak dituztelako eta ondo ordaindutako enpleguak lortzeko aukera gutxiago dituztelako. Horren ondorioz, pentsio nabarmen txikiagoak dituzte eta adinarekin gero eta arrakala handiagoa dute. Egoera horrek zuzeneko eragina du beren bizi-kalitatean eta nahi ez den bakardadearen arriskuaren igoeran, egoera ekonomikoari estuki lotuta baitago, Nahi ez den Bakardadearen Barometroak (2024) adierazten duen bezala. Gainera, aldeko baldintza ekonomikoetan ere, emakumeek gizonek baino bakardade-maila handiagoa adierazten dute, eta horrek egiturazko eta gizarte-faktore gehigarriak adierazten ditu; Arrasaten egindako azterlanek (2024), esaterako, emakumeek beren egoera ekonomikoa modu negatiboagoan hautematen dutela baieztatzen dute, batez ere 75 urtetik aurrera, alarguntasunak eta pentsio baxuek beren egoera larritzen dutenean; pentsio-sistemaren datuek, berriz, arrakala nabarmena erakusten dute diru-sarreretan — gizonek emakumeek baino askoz ere gehiago jasotzen dute batez beste —, eta emakumeen presentzia handiagoa gutxieneko pentsioetan, agerian utziz bizitzan zehar metatutako desberdintasunek pobrezia handiagoa, ongizate txikiagoa eta zahartzaroan isolamendu handiagoa eragiten dutela.
Proiektuaren abiapuntuan gaur egungo gizarteak dituen aldaketa demografiko eta sozial sakonak daude, batez ere biztanleriaren zahartzeari eta nahi gabeko bakardadearen arazo gero eta handiagoari loturikoak. Horretarako, beharrezkoa da biziguneak birpentsatzea eta belaunaldien arteko lankidetza bezalako estrategiak garatzea, bizikidetza aberatsagoa eta konektatuagoa sustatzeko. Testuinguru horretan, elkarlaneko etxebizitzaren eremu komunitarioen diziplinarteko azterketa proposatzen da, unibertsitateak bultzatuta eta Gipuzkoako Foru Aldundia eta EHU bezalako erakunde publikoekin lankidetzan, sare sozialak, kapital soziala eta kohesio komunitarioa sendotzen dituzten inguruneak nola diseinatu hausnartzeko helburuarekin. Era berean, proiektuak azpimarratzen du etxebizitza-eredu tradizionala berrikusi behar dela, alderdi askotan mugatzailetzat jotzen dena, egungo errealitate sozial, ekonomiko eta kulturaletara hobeto egokitutako formula berriak esploratzeko, zainketak edo gizarte-isolamendua bezalako problematikak txertatuz; diziplina anitzeko ikuspegi batetik,
GEZKI, EHUren unibertsitate-institutua, 1984an sortua eta 1999an ofizialki onartua, Ekonomia Sozial eta Solidarioan (ESS) espezializatutako diziplina anitzeko zentroa da. Bere jarduera ikerketaren, prestakuntzaren, hedapenaren eta elkarlankidetzaren inguruan garatzen du, finantzatutako proiektuetan parte hartuz, ekimen akademikoak gidatuz eta Gizarte Ekonomiaren Euskal Behatokia (GEEB) koordinatuz Euskadin datu sozioekonomikoak aztertzeko. Bestalde, Centre Emile Durkheim, CNRSrekin, Sciences Po Bordeauxekin eta Université de Bordeauxekin lotua, hogei urte baino gehiagoko ibilbidea du soziologian eta zientzia politikoetan, ESSn eta lurralde-garapenean ikerketa-ildo sendoa du, Chaire TerrESS estatuko plataformarekin harreman estuan. Bi erakundeen arteko aurretiazko lankidetza oinarri hartuta, lankidetza indartu eta egituratzea planteatzen da, ikerketa-praktikako komunitate gisa sortutako mintegiak antolatuz, dauden harremanetan sakontzeko, baterako lanerako aukera berriak irekitzeko, truke akademikorako gune egonkorrak sortzeko eta, bereziki, gizarte-ekonomia eta ekonomia solidarioa ardatz duten mugaz gaindiko sareen barruan gazteen ikerketa-gaitasunen garapena bultzatzeko.
2016
Tresna honen xedea da Gipuzkoako enpresen premiei erantzutea (ez bakarrik kooperatibei, lehen ere Institutuak egin duen bezala), une eta estamentu desberdinetan pertsonen partaidetza neurtzeko. Alde horretatik, tresna hau I+G+B ere bada.